نوروز چیست؟ و کی آغاز می شود؟

آیا درباره آیین نوروز اطلاعاتی دارید؟

0 545

نوروز چیست؟

وقتی مادر طبیعت از خواب زمستانی خود بیدار می‌شود، تولدی دوباره و تجدید می‌آورد. به همین دلیل است که ایرانیان سال نو، نوروز (به معنای واقعی کلمه، «روز نو») را با فرارسیدن بهار جشن می‌گیرند، امکانی واقعی برای یک زندگی جدید.

نوروز
نوروز

نوروز جشن ملی سال نو است که در ایران، افغانستان و مناطق کردنشین عراق، ترکیه و سوریه و در سراسر آسیای مرکزی جشن گرفته می‌شود. این جشن بهاری است که فعالیت‌های آن نماد تولد دوباره و پیوند بین انسان و طبیعت است. درحالی‌که جشن‌های دوهفته‌ای بر دیدن اقوام، پیک‌نیک، مسافرت و خوردن غذاهای سنتی متمرکز است، خود نوروز – که برای روز جدید فارسی است غرق در افسانه‌ها و داستان‌های کهن و همچنین سنت‌ها و نمادها است.

عید نوروز کی است؟

در اعتدال بهاری آغاز می‌شود،لحظه‌ای که خورشید از استوا عبور می‌کند و طول روز و شب برابر است. معمولاً بسته به محاسبات نجومی بین ۱۹ تا ۲۱ مارس است.

ایرانی‌ها به‌جای شمارش معکوس تا نیمه‌شب تا لحظه اعتدال بهاری که هرسال متفاوت است. لحظه‌شماری می‌کنند. این فقط ایرانی‌ها نیستند که جشن می‌گیرند ایران درواقع این تعطیلات را با ده کشور دیگر به اشتراک می‌گذارد. تعطیلات در افغانستان، آلبانی، آذربایجان، گرجستان، کردستان عراق، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان، همچنین یک تعطیلات غیررسمی است که در چند کشور دیگر نیز برگزار می‌شود.

کاشت زیبای ۵سبزه عید

سازمان ملل نوروز را به طور رسمی آن را به رسمیت می‌شناسد.

مجمع عمومی سازمان ملل ۲۱ مارس را روز جهانی نوروز در سال ۲۰۱۰ اعلام کرد و در سال ۲۰۱۶ به فهرست نمایندگی میراث فرهنگی بشریت اضافه شد. این عید برگرفته از آیین زرتشتی است قدمت نوروز به حدود ۳۰۰۰ سال قبل از آیین زرتشت، یکی از قدیمی‌ترین ادیان توحیدی می‌رسد.

نوروز
نوروز

اولین بار چه زمانی عید نوروز برگزار شد؟

نوروز که توسط عمر خیام منجم و شاعر ایرانی قرن یازدهم به‌عنوان «تجدید جهان» توصیف‌شده است، قدمتی به هزاران سال دارد. دقیقاً مشخص نیست که نوروز چقدر به عقب می‌رود، اما تخمین‌های کنونی حاکی از آن است که حداقل ۳۰۰۰ سال قدمت دارد، زمانی که امپراتوری ایران از مرزهای ایران مدرن فراتر رفته است.

چگونه برای عید نوروز آماده می‌شوید؟

آماده‌سازی جشن‌های نوروزی در ایران از هفته‌ها قبل از شروع بهار، ازجمله نظافت خانه (خانه‌تکانی) آغاز می‌شود. خانواده‌ها نیز سبزه (گندم، جو، ماش یا عدس) را در ظرف می‌کارند.

وقتی سبزه‌ها بعد از یکی دو هفته جوانه زد، ظرف را روی سفره هفت‌سین می‌گذارند که محور عید نوروز است. هفت آیتم نمادین دیگر که با حرف فارسی «سین» یا S شروع می‌شود به آن می‌پیوندند که هفت عدد مقدس در دین زرتشتی است. آن‌ها عبارت‌اند از:

  • سیب – نماد سلامت و زیبایی
  • سنجد – خرد و تولد دوباره
  • سبزه – قدرت / عدالت
  • سماق – صبر
  • سرکه – سن / صبر
  • سیر – پاک‌سازی بدن و محیط
  • سمنو – خیروبرکت

می‌توان از سکه هم گه نماد رزق و روزی است در سفره هفت‌سین به‌جای هرکدام از سین‌ها استفاده کرد.

گسترش هفت‌سین همچنین شامل موارد دیگری مانند آینه است که نماد شفافیت، پاکی و بازتاب است. تخم‌مرغ رنگی، برای زایش، تولد و باروری؛ شمع نماد روشنایی، ماهی قرمز در یک‌کاسه که نشان‌دهنده زندگی، تازگی و تکاپو است. معمولاً کتابی از حافظ شاعر ایرانی (۱۳۹۰-۱۳۱۵) یا خیام نیز وجود دارد. آن‌ها قدرت نوروز را درآمیختن ریشه‌های کهن خود با سنت‌های تاریخی و فرهنگی اخیر نشان می‌دهند.

نوروز
نوروز
عید نوروز چگونه برگزار می‌شود؟

فرارسیدن نوروز را خوانندگان خیابانی معروف به حاجی‌فیروز که لباس‌های رنگارنگ می‌پوشند و تنبور می‌زنند، اعلام می‌کنند. اجراکنندگان صورت خود را با جلا دهنده کفش یا مخلوطی از دوده و چربی سیاه می‌کنند.

سال‌ها پیش از زغال چوب استفاده می‌شد. آن‌ها نماینده یک شخصیت داستانی در فرهنگ مردم ایرانی هستند که ریشه‌هایش مبهم است.

برخی از نسخه‌های داستان سنتی او را به شخصیتی می‌شناسند که بر شعله جاویدان زرتشتیان باستان نظارت می‌کند. دیگر اینکه حاجی‌فیروز درواقع غلام سیاه‌پوستی بود که در سال نو در دوره ساسانی (۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی) پذیرایی می‌کرد. بااین‌حال، نظریه قابل‌قبول‌تر این است که او یکی از دو میلیون برده سیاه‌پوستی بود که به‌عنوان بخشی از تجارت برده در اقیانوس هند در قرن نوزدهم از آفریقا به ایران آورده شدند.

آخرین سه‌شنبه قبل از عید نوروز جشن چهارشنبه‌سوری است، آتش زدن نمادین تمام منفی‌های سال قبل و در انتظار آغازی دوباره.

آداب‌ورسوم مرتبط شامل پریدن از روی آتش در خیابان‌ها درحالی‌که شعار می‌دهند: “سرخی تو از من،‌ زردی مناز تو.” این نمادی است که چگونه آتش زردی بیماری را از بین می‌برد و قرمزی سلامت و گرما را بازمی‌گرداند.

قاشق زنی نیز آئینی است که شامل کوبیدن قاشق‌ها بر روی قابلمه‌های پخت‌وپز و ضربه زدن به درب همسایه‌ها برای دریافت شیرینی است.

طرز تهیه شیرینی نخودی برای عید نوروز
مردم برای نوروز چه غذایی می‌خورند؟

در اولین روز نوروز، خانواده‌ها در خانه بزرگ‌ترین عضو خانواده خود جمع می‌شوند.

غذای سنتی سال نو شامل سبزی‌پلو ماهی (برنج مخلوط با سبزی و ماهی سفید است). آش رشته و کوکو سبزی است.

شیرینی‌ها شامل باقلوا، شیرینی نخودچی و شیرینی‌های دیگر و آجیل و نقل و شکلات هم از خوراکی‌های نوروز است.

نوروز
نوروز

سنت‌ها و جشن‌های پیش از نوروز بسیار زیاد است

اولین دیدن حاجی‌فیروز، شخصیت شاداب با چهره‌ای از دوده و لباس‌های قرمز در حال آواز خواندن و نواختن تنبور خود، معمولاً به‌خوبی نشان‌دهنده آغاز فصل تعطیلات است. ازآنجایی‌که موضوع فراگیر نوروز تجدید و شروعی تازه است، در هفته‌های منتهی به آن، ایرانیان خونِ تکونی را شروع می‌کنند که به معنای واقعی کلمه خانه‌تکانی یا نظافت بهاری است.

غیرعادی نیست که قالی‌های شسته و بیرون از خانه آویزان شده را ببینید. سبزه، جوانه‌ها از گندم و عدس برای سفره هفت‌سین می‌رویند، نمایشی با هفت مورد نمادین گیاهی که با حرف سین فارسی شروع می‌شود؛ و مقدمه پایانی در آستانه آخرین چهارشنبه قبل از عید نوروز، معروف به چهارشنبه‌سوری اتفاق می‌افتد. خانه تمیز شده است و اکنون ایرانیان با پریدن از روی آتش، خود را پاک می‌کنند، نمادی از رنگ‌پریدگی بیمار خود و گرفتن انرژی گرم به آتش.

دیدوبازدید

در این تعطیلات دوهفته‌ای ابتدا اعضای کوچک‌تر خانواده به دیدن بزرگ‌تران خانواده رفته و ادای احترام می‌کنند و پس از چند روز بزرگ‌ترها به دیدن آن‌ها رفته که بازدید می‌گویند. معمولاً بچه‌ها در این زمان از بزرگ‌ترها عیدی می‌گیرند که بیشتر اوقات پول نقد نو تا نشده است.

پوشیدن لباس‌های جدید

چه بهانه‌ای بهتر از اینکه نوروز به شما حکم کند برای خرید بروید؟ تمام لباس‌های شما باید کاملاً نو باشد و برای شما خوش‌یمنی به ارمغان می‌آورد.

نوروز
نوروز

سیزده به در

سیزدهمین و آخرین روز نوروز، سیزده‌بدر، روزی است که ایرانیان باید روز را در فضای باز بگذرانند تا مبادا در سال جدید دچار بدشانسی شوند. پارک‌ها مملو از مردم محلی است که سوپ سنتی آش را می‌پزند و می‌خورند. سبزه‌های سفره هفت‌سین که تا آن زمان انرژی منفی هر خانواده را به خود جذب کرده‌اند، در آب روان پرتاب می‌شوند، البته قبل از آن‌که دختران مجرد به امید یافتن همسر خود در سال بعد، گرهی از آن‌ها می‌بندند.

عید نوروز چقدر طول می‌کشد؟

جشن‌ها ۱۳ روز پس از سال نو با سیزده‌بدر به پایان می‌رسد که می‌توان آن را «رهایی از ۱۳» (نماد بدشانسی) یا «راه افتادن» ترجمه کرد.

در سیزده‌بدر، مردم برای پیک‌نیک به دشت‌ها، پارک‌ها و کنار رودخانه‌ها می‌روند و سبزه‌ای را که به‌دقت پرورش داده بودند، با خود می‌برند. در آنجا سبزه را به رودخانه یا مزارع می‌اندازند تا نمادی برای بازگرداندن به طبیعت باشد.

بر اساس افسانه ایرانی، جمشید دارای شکوه و جلال الهی بود و اهورامزدا ایزد زرتشتی – که نماینده نور و آتش، حقیقت، نیکی و خرد بود – به او فرمان داد تا با اهریمن مبارزه کند. اهریمن برادر دوقلوی او، خدای تاریکی، خشم و مرگ بود که باعث خشک‌سالی، قحطی و نابودی خیر و فراوانی شده بود.

نوروز
نوروز

پس از غلبه بر اهریمن، هر درخت خشکی شکوفا شد و جمشید بار دیگر برای قوم خود رفاه به ارمغان آورد، ازاین‌رو سنت امروزی بازگرداندن سبزه به طبیعت است.

در پایان با رباعی زیبایی از خیام همراه خواهیم بود.

بر چهره گل نسیم نوروز خوش است
در صحن چمن روی دلفروز خوش است

از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست
خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است

مدارس وادارات معمولاً روز بعد بازگشایی می‌شوند.

شما چه خاطره ای از نوروز خود دارید، با ما در میان بگذارید.

 

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.